Εμβρυϊκό σμήγμα
Γύρω στη 19η εβδομάδα, το μωρό αρχίζει να παράγει μια λευκή, κηρώδη ουσία που ονομάζεται εμβρυικό σμήγμα. Πρόκειται για μια λιπαρή ουσία που παράγεται από τους σμηγματογόνους αδένες (μικροσκοπικούς αδένες του δέρματος). Καλύπτει όλη την επιφάνεια του δέρματος του μωρού, προστατεύοντάς το και διατηρώντας το απαλό και ελαστικό όσο βρίσκεται στο αμνιακό υγρό, παρόλο που περιέχει 80% νερό. Το παχύρρευστο σμήγμα ευνοεί το σχηματισμό των διάφορων στιβάδων του δέρματος όσο το μωρό βρίσκεται στη μήτρα.
Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ), το πρώτο μπάνιο του νεογέννητου στο μαιευτήριο αναβάλλεται για 24 ώρες, επειδή αυτό προστατεύεται από μια λευκή ουσία το «εμβρυϊκό σμήγμα» ή “vernix caseosa”, που καλύπτει την επιφάνεια του δέρματος του εμβρύου και του νεογέννητου. Το σμήγμα αυτό είναι μία ουσία πλούσια σε λιπίδια, πρωτεΐνες και αμινοξέα και βρίσκεται συγκεντρωμένη κυρίως στις πτυχές του δέρματος, αλλά καλύπτει επαρκώς τα νεογέννητα που γεννιούνται τελειόμηνα.
Κύριες ιδιότητες του σμήγματος αυτού είναι:
- συμβάλλει στην κάθοδο του εμβρύου μέσω του πυελογεννητικού σωλήνα κατά τον τοκετό
- ενυδατώνει το δέρμα του νεογνού
- εμποδίζει την αποβολή της θερμότητας από το σώμα του νεογέννητου τα πρώτα λεπτά μετά τον τοκετό, με αποτέλεσμα να γίνεται πιο ομαλή η προσαρμογή του από την ενδομήτριο στην εξωμήτριο ζωή
- προστατεύει από λοιμώξεις, λειτουργεί δηλαδή σαν φραγμός στη δίοδο των μικροβίων
- συμβάλλει στην επούλωση κάποιου πιθανού τραύματος
Ομφάλιος λώρος
Ομφάλιος λώρος είναι ο αγγειακός μίσχος που συνδέει τον πλακούντα με το έμβρυο. Σαν ένα κορδόνι που ξεκινά από τον πλακούντα, ενώνεται με το έμβρυο στον ομφαλό του και του παρέχει όλες τις απαραίτητες θρεπτικές ουσίες. Ο φυσιολογικός ομφάλιος λώρος περιέχει δύο αρτηρίες και μία φλέβα η οποία είναι κεντρικά τοποθετημένη σε σχέση με τις έκκεντρες αρτηρίες. Τα αγγεία αυτά του ομφάλιου λώρου περιβάλλονται από μία βλεννώδη ουσία, η οποία ονομάζεται ουσία Wharton. Συνήθως το μήκος του είναι 50 έως 100 εκατοστά με διάμετρο 1-2 εκ.
Κατά τον τοκετό, ο γιατρός κόβει τον ομφάλιο λώρο και στο σημείο αυτό τοποθετεί ένα κλιπ. Στην αρχή ο αφαλός είναι ελαστικός και ημιδιαφανής, με την πάροδο των ημερών όμως αρχίζει να ξηραίνεται και συρρικνώνεται.
Σε κάθε αλλαγή πάνας πρέπει να καθαρίζεται απαλά η περιοχή. Για τον καθαρισμό χρησιμοποιείται μία αποστειρωμένη γάζα η οποία βρέχεται με καθαρό οινόπνευμα. Ανασηκώνουμε ελαφρά τον αφαλό και καθαρίζουμε τη βάση του. Ο ιστός είναι νεκρός οπότε το μωρό δεν θα πονέσει κατά τους καθαρισμούς. Μέχρι να πέσει ο αφαλός, όταν κάνουμε μπάνιο το μωρό θα πρέπει να πέφτει τρεχούμενο νερό και όχι να βρίσκεται σε στάσιμα νερά και τέλος φροντίζουμε να διπλώνουμε την πάνα προς έξω ώστε να αερίζεται το συγκεκριμένο σημείο.
Μερικοί γονείς, αρκετό καιρό, μετά την πτώση του ομφάλιου λώρου, παρατηρούν ένα ογκίδιο που προεξέχει από τον αφαλό του μωρού. Αυτό το εξόγκωμα που συνήθως είναι πιο εμφανές όταν το μωρό κλαίει ή σφίγγεται, είναι η ομφαλοκήλη που εμφανίζεται συχνότερα στα πρόωρα βρέφη. Η κήλη προκαλείται από την πρόσπτωση ενός οργάνου της κοιλιάς, καλυμμένου με δέρμα μέσα από μια προσωρινή οπή του κοιλιακού τοιχώματος στη περιοχή κάτω από τον αφαλό. Δεν προκαλεί δυσφορία στο μωρό, ενώ η οπή κλείνει κατά το 4-5 έτος.
